HemÅŸire Olma Åžartları, Görevleri ve Sorumlulukları DeÄŸiÅŸiyor  283 sayılı HemÅŸirelik Kanunu baÅŸtan sona deÄŸiÅŸiyor. Kanununda deÄŸiÅŸiklikler içeren 7 maddelik teklif Meclis Genel Kurulunun 25/04/2007 birleÅŸiminde kabul edilmiÅŸtir. Kanunun CumhurbaÅŸkanı Sezer tarafından onaylanması halinde hemÅŸire olma ÅŸartlarında çok önemli deÄŸiÅŸiklikler olacaktır. en önemli düzenleme ise lisans ve lisans üstü öÄŸrenim gören hemÅŸirelere iliÅŸkindir. Detaylar için baÅŸlığa tıklayınız. 26 Nisan 2007 09:45 YAPILAN DÜZENLEMELER BAÅžLIKLAR HALİNDE ÅžU ÅžEKİLDEDİR.1- Artık erkekler de hemÅŸire olabilecektir. 2- HemÅŸirelik için lisans mezunu olma ÅŸartı getirilmektedir. (Bu ÅŸart 5 yıl sonra uygulanacaktır) 3- HemÅŸirelerin görev yetki ve sorumlulukları yönetmelikle belirlenecektir. 4- Lisans üstü eÄŸitim alanlar "uzman hemÅŸire" olacaktır. 5- HemÅŸirelikle ilgili yönetim görevlerinde lisans ve lisans üstü eÄŸitim alanların önceliÄŸi olacaktır. 6- HemÅŸirelik eÄŸitimine eÅŸdeÄŸer saÄŸlık memurluÄŸu programının adı hemÅŸirelik programı olarak deÄŸiÅŸtirilecektir. DÜZENLEME İLE NELER DEĞİŞİYOR?Son üç yıl içerisinde ülkemizde 12 bin 494 hemÅŸire ve 5 bin 290 saÄŸlık memuru alımı yapılmıştır. Döner sermaye priminden performansa göre yararlandırılma saÄŸlanarak, ücretler önemli ölçüde iyileÅŸtirilmiÅŸ, çalışma performansını olumsuz etkilediÄŸi ifade edilen kep takma zorunluluÄŸu kaldırılmıştır. Lisans mezunu hemÅŸirelerin ek göstergeleri de 2.200'den 3.000'e çıkarılmıştır . HemÅŸirelik Kanununda yapılacak deÄŸiÅŸikliklerle bir çok konuda yeni düzenlemeler yapılmaktadır. Mevcut yasaya göre, hemÅŸirelik bir kadın mesleÄŸidir, yapılan deÄŸiÅŸiklikle bu düzenleme deÄŸiÅŸtirilmektedir.1990'lı yıllarda saÄŸlık meslek yüksekokullarına erkek öÄŸrenci alınmış ve bu erkek öÄŸrenciler diplomalarında "hemÅŸire" ibaresiyle mezun olmuÅŸlar, ancak sahada mesleklerini icra edememiÅŸlerdir. Hâlen saÄŸlık memuru olarak çalışmak durumunda bırakılan erkek mezunlar tahakkuk memurluÄŸundan saymanlığa kadar farklı görevlerde konumlanmak zorunda kalmakta ve ücret açısından hak kayıpları yaÅŸamaktadırlar, hatta yine yasanın, kadın, erkek ayırımı içermesinden ötürü üniversitelerimizde aynı eÄŸitim kızlar için "hemÅŸirelik" erkek öÄŸrenciler için "saÄŸlık memurluÄŸu" olarak ayrı sınıflarda yan yana sunulmaktadır. Kanunda yapılan deÄŸiÅŸiklikle yasalarımızdaki bu son cinsiyet ayrımcı düzenleme de ortadan kaldırılmaktadır. Yapılacak deÄŸiÅŸikliklerden bir diÄŸeri de mevcut kanunda yer alan ve mesleÄŸe giriÅŸ yaşının yirmi beÅŸ ile sınırlandıran kanun hükmünün kaldırılmasıdır. DiÄŸer taraftan, hemÅŸirelik, hastaları izlemek ve tedavi süreçlerini yönlendirmek için gerekli olan ileri soyut düÅŸünme yeteneÄŸi ve bilgiye sahip olunması zorunlu bir ihtisas mesleÄŸidir ve yükseköÄŸrenim görmüÅŸ meslek mensupları tarafından icra edilmesi vatandaÅŸlarımız alacağı saÄŸlık hizmetlerinin kalitesini de çok yukarılara çekecektir. Özellikle, modern dünyanın temel meselelerinden biri olan nüfusun yaÅŸlanması -ki, Türkiye'de bu trende girmektedir- yine, kronik hastalıkların artışı, bireyselleÅŸme ve geniÅŸ aileden çekirdek aile tipine geçiÅŸin yaÅŸlı ve hasta bakımında, profesyonel desteÄŸe ihtiyacı artırması gibi sosyal etkenlerle, tarihin hiçbir dönemiyle kıyaslanamayacak ölçüde kaliteli bakım hizmetine duyulan ihtiyaç da artmıştır. Vasıflı hemÅŸireye duyulan ihtiyaç artışına paralel olarak, hemÅŸirelik için yükseköÄŸrenim ÅŸartı getirilmiÅŸtir. Yapılacak deÄŸiÅŸiklikle, hemÅŸirelerimiz, hemÅŸireliÄŸe yönelik üniversitelerimiz bünyesinde eÄŸitim, öÄŸretimini sürdüren 101 ayrı lisan eÄŸitim programından mezun olduktan sonra mesleÄŸe katılacaklardır. DiÄŸer taraftan Kanuna eklenen geçici maddeyle 5 yıl süre ile saÄŸlık meslek liselerinin hemÅŸirelik ve hemÅŸireliÄŸe eÅŸ deÄŸer saÄŸlık memurluÄŸu programlarına öÄŸrenci alınmasına devam olunacağı ve bu programlardan mezun olanlara hemÅŸire unvanı verileceÄŸi hükme baÄŸlanmıştır. DiÄŸer taraftan, kanun teklifiyle, lisansüstü eÄŸitim alan meslek mensuplarına ilerleme imkânı tanınmış, elde ettikleri uzmanlık neticesinde, bulundukları birimde uzman hemÅŸire olarak çalışmaları imkânı saÄŸlanmıştır. Yani, ilk kez, hemÅŸirelerimiz, meslekte objektif kriterlerle ilerleme imkânını garanti altına almaktadırlar. Ülkemiz özelinde, mesleÄŸe, birçok diplomalı hemÅŸire ilgisini kaybetmekte ve bunun nedeni de hemÅŸirelik mesleÄŸinin en önemli problem alanlarından biri olan hemÅŸireliÄŸin görev, yetki ve sorumluluklarının çaÄŸdaÅŸ tanımlara uygun bir biçimde belirlenmemiÅŸ olmasıydı. Bunu sahadaki yansıması ise "beyaz melek"lerin âdeta bir ev kadını gibi görülmeleri, saÄŸlık sektöründeki her iÅŸi yapmaları beklenen ara personel konumuna hapsolmaları gibi istenmeyen sonuçlardı. Yasa deÄŸiÅŸikliÄŸi ile mesleÄŸin sınırları ve sorumlulukları net bir biçimde çizilmiÅŸ ve mesleki kimlik sorunu ortadan kaldırılmıştır. Yasa deÄŸiÅŸikliÄŸi teklifinde, kazanılmış haklar ilkesine uygun olarak, kanunun yürürlüÄŸe girdiÄŸi tarihten önce hemÅŸirelik ve hemÅŸireliÄŸe eÅŸ deÄŸer saÄŸlık memurluÄŸu programlarından mezun olanlar ile hâlen bu programlarda kayıtlı bulunan öÄŸrenciler açısından herhangi bir hak kaybı da söz konusu deÄŸildir. Yine, bir defaya mahsus olmak üzere, ebe olmalarına raÄŸmen eleman yokluÄŸundan yataklı tedavi kurumlarında hemÅŸirelik görevini en az üç yıldan beri sürdüren ebelerimizin de görevli personel olarak mesleklerini icra etmelerine imkân tanınmıştır. MECLİSTE KABUL EDİLEN KANUN DEĞİŞİKLİĞİNİN TAM METNİ MADDE 1 - 25/2/1954 tarihli ve 6283 sayılı HemÅŸirelik Kanununun 1 inci maddesi aÅŸağıdaki ÅŸekilde deÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir. MADDE 1- Türkiye'de üniversitelerin hemÅŸirelik ile ilgili lisans eÄŸitimi veren fakülte ve yüksek okullarından mezun olan ve diplomaları SaÄŸlık Bakanlığınca tescil edilenler ile öÄŸrenimlerini yurt dışında hemÅŸirelik ile ilgili, devlet tarafından tanınan bir okulda tamamlayarak denklikleri onaylanan ve diplomaları SaÄŸlık Bakanlığınca tescil edilenlere HemÅŸire unvanı verilir. MADDE 2- HemÅŸirelik Kanununun 3 üncü maddesi aÅŸağıdaki ÅŸekilde deÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir. "MADDE 3- Türkiye'de hemÅŸirelik mesleÄŸini bu Kanun hükümleri dahilinde hemÅŸire unvanı kazanmış Türk vatandaşı hemÅŸirelerden baÅŸka kimse yapamaz." MADDE 3- HemÅŸirelik Kanununun 4 üncü maddesi aÅŸağıdaki ÅŸekilde deÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir. "MADDE 4- HemÅŸireler; tabip tarafından acil haller dışında yazılı olarak verilen tedavileri uygulamak, her ortamda bireyin, ailenin ve toplumun hemÅŸirelik giriÅŸimleri ile karşılanabilecek saÄŸlıkla ilgili ihtiyaçlarını belirlemek ve hemÅŸirelik tanılama süreci kapsamında belirlenen ihtiyaçlar çerçevesind e hemÅŸirelik bakımını planlamak, uygulamak, denetlemek ve deÄŸerlendirmekle görevli ve yetkili saÄŸlık personelidir. Ayrıca aile hekimliÄŸi uygulamasına iliÅŸkin kanun hükümleri ile bu kanuna dayanılarak yürürlüÄŸe konulan mevzuattaki görevleri de yaparlar. HemÅŸirelerin birinci fıkrada sayılan hizmetlerde çalışma alanlarına, pozisyonlarına ve eÄŸitim durumlarına göre görev, yetki ve sorumlulukları SaÄŸlık Bakanlığı'nca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." MADDE 4 - HemÅŸirelik Kanununun 8 inci maddesi aÅŸağıdaki ÅŸekilde deÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir. MADDE 8- Lisans mezunu hemÅŸireler meslekleriyle ilgili lisans üstü eÄŸitim alarak uzmanlaÅŸtıktan ve diplomaları SaÄŸlık Bakanlığınca tescil edildikten sonra uzman hemÅŸire olarak çalışırlar. HemÅŸireler meslekleri ile ilgili olan özellik arz eden birim ve alanlarda belirlenecek esaslar çerçevesind e yetki belgesi alırlar. Yetki belgesi alınacak eÄŸitim programlarının düzenlenmesi, uygulanması, koordinasyonu, belgelendirme ve tescili ile kredilendirme ve yetki belgelerinin iptali gibi hususlar, SaÄŸlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." MADDE 5 - HemÅŸirelik Kanununun 9 uncu maddesi aÅŸağıdaki ÅŸekilde deÄŸiÅŸtirilmiÅŸtir. "MADDE 9- HemÅŸirelikle ilgili yönetim görevlerinde lisans ve lisans üstü eÄŸitime sahip hemÅŸirelerin rüçhan hakları (memurlar.net: öncelik) vardır." MADDE 6 - HemÅŸirelik Kanununun 2 nci, 6 ncı, 7 nci, 10 uncu,12 nci maddeleri yürürlükte n kaldırılmıştır. MADDE 7 - HemÅŸirelik Kanununun mevcut geçici maddesine "1" numarası verilmiÅŸ ve Kanuna aÅŸağıdaki geçici madde eklenmiÅŸtir. "GEÇİCİ MADDE 2 - Bu Kanunun yürürlüÄŸe girdiÄŸi tarihten önce hemÅŸirelik ve hemÅŸireliÄŸe eÅŸdeÄŸer saÄŸlık memurluÄŸu programlarından mezun olanlar ile halen bu programlarda kayıtlı bulunan öÄŸrencilerin kazanılmış hakları saklıdır." HemÅŸirelik eÄŸitimine eÅŸdeÄŸer saÄŸlık memurluÄŸu programlarından mezun olanlar hemÅŸire olarak çalışırlar. HemÅŸirelik eÄŸitimine eÅŸdeÄŸer saÄŸlık memurluÄŸu programının adı; bu Kanunun yürürlüÄŸe girdiÄŸi tarihten itibaren hemÅŸirelik programı olarak deÄŸiÅŸtirilir ve programlar birleÅŸtirilir." Bir defaya mahsus olmak üzere, ebelik diplomasına sahip olduÄŸu halde bu Kanunun yayımı tarihinde en az üç yıldan beri yataklı tedavi kurumlarında fiilen hemÅŸirelik görevi yaptığını resmi belge ile belgelendiren ve bu Kanunun yürürlüÄŸe girdiÄŸi tarihten itibaren üç ay içerisinde talepte bulunanlar hemÅŸirelik yetkisiyle görevlerine devam ederler." "Üniversiteleri n hemÅŸirelik programlarında ülke ihtiyacını karşılayacak yeterli kontenjan oluÅŸturulmak üzere 5 yıl süre ile saÄŸlık meslek liselerinin hemÅŸirelik ve hemÅŸireliÄŸe eÅŸ deÄŸer saÄŸlık memurluÄŸu programlarına öÄŸrenci alınmasına devam olunur ve bu programlardan mezun olanlara hemÅŸire unvanı verilir." MADDE 8 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüÄŸe girer. MADDE 9 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 6283 SAYILI HEMŞİRELİK KANUNUNUN TAM METNİHEMŞİRELİK KANUNU Kanun Numarası : 6283 Kabul Tarihi : 25/2/1954 Yayımlandığı R. Gazete : Tarih : 2/3/1954 Sayı : 8647 Yayımlandığı Düstur : Tertip : 3 Cilt : 35 Sayfa : 460 Madde 1 – Ortaokulu bitirmiÅŸ olup 25 yaşından yukarı bulunmıyan kadınlardan Hükümetç e açılmış veya tanınmış bir (Ebe - Laborant HemÅŸire) okulunda 3 sene tahsil görüp SaÄŸlık ve Sosyal Yardım Vekaletince teÅŸkil olunan jüri huzurunda meslek imtihanı vererek aldığı diplomayı usulüne göre SaÄŸlık ve Sosyal Yardım Vekaletine tescil ettirenlerle 3 üncü maddenin 2 nci fıkrasında yazılı olanlara (HemÅŸire) unvanı verilir. Bu kanunun yürürlüÄŸe girmesinden evvel usulüne göre hemÅŸirelik sınıfına alınmış olanlar sanatlarını yapmaya ve hemÅŸire unvanını kullanmaya devam ederler. Madde 2 – Bu kanunun yayımından sonra diÄŸer Vekaletlerle özel veya tüzel kiÅŸiler tarafından hemÅŸirelik okulu açılması için SaÄŸlık ve Sosyal Yardım Vekaletinin müsaadesini almak ÅŸarttır. Gerek bu kanunun yayımı tarihinde mevcut bulunan, gerekse yayımından sonra açılacak olan bu gibi hemÅŸirelik okulları SaÄŸlık ve Sosyal Yardım Vekaletinin murakabesine tabidir. Madde 3 – Türkiye'de hemÅŸirelik sanatını bu Kanun hükümleri dahilinde hemÅŸire unvanını kazanmış Türk kadınlarından baÅŸka hiç bir kimse yapamaz. Ancak yabancı memleketlerde ve mahalli Hükümetlerce tanınmış hemÅŸire okullarında tahsil görerek diploma alan Türk hemÅŸirelerinin alelusul hüviyetleri tesbit edilerek, tahsil ettiÄŸi memlekette tescil edilmiÅŸ olanların diplomaları, uygun görüldüÄŸ& uuml; takdirde, aynen SaÄŸlık ve Sosyal Yardım Vekaletince onanıp tescil edildikten sonra sanatlarını yapmalarına müsaade olunur. Yabancı memleketlerin yukardaki ÅŸartları haiz okullarını bitirmekle beraber diploması oraca tescil edilmiyenler Türkiye'de meslek imtihanı vererek hemÅŸire olabilirler. ÖÄŸretim programları Türk hemÅŸire okulları programından ve müddetinden az olan yabancı hemÅŸire okullarından gelenler,noksan olan kısım ve müddetleri Türk hemÅŸire okullarında tamamlamaya mecburdurlar. Madde 4 – HemÅŸirelerin vazife ve salahiyetleri: A) HemÅŸireler müdavi tabip tarafından tavsiye edilen tedavi tedbirlerini uygulamaya yetkilidirler. B) HemÅŸireler çiçek aşısını ve acil hallerde icabeden pansumanları re'sen tatbik edebilecekleri gibi müdavi tabibin tavsiyesi üzerine saÄŸlık kurumlarında veya dışarda hastalara deri altına, adale içine ve damar içine şırınga yapmaya yetkilidirler. Bu sebeple mesuliyetleri şırınganın tatbikindeki bilgisizlik, dikkatsizlik ve ehliyetsizlik hallerine munhasırdır. C) HemÅŸireler dispanserler ve saÄŸlık kurumlarınca görevlendirildikleri koruyucu hekimlik iÅŸlerinde halka bilcümle sıhhi tedbirleri, saÄŸlık korunma çarelerini ve müracaat etmeleri lazımgelen saÄŸlık kurumlarını bildirirler. Bulaşıcı hastalıklarla savaÅŸ tedbirlerini alır ve tatbik ederler. HemÅŸireler hususi sıfatla girdikleri aile muhitlerinde de yukardaki fıkrada yazılı iÅŸleri görürler. Madde 5 – HemÅŸire okulundan mezun hemÅŸireler mecburi hizmetlerini bitirip.memuriyetten ayrılınca;mecburi hizmeti olmıyan hemÅŸire okulu mezunları istedikleri vakit sanatlarını serbestçe yapabilirler. Serbest çalışacak hemÅŸireler lüzumlu vesikalarını bir dilekçeye baÄŸlayarak mahallin en büyük saÄŸlık amirine verirler. Serbest çalışan hemÅŸire ev adresiyle çalışmak istediÄŸi yerde bir deÄŸiÅŸiklik olduÄŸu takdirde bir hafta içinde aynı makama haber vermeye mecburdur. Madde 6 – Bu Kanun hükümlerine göre hemÅŸire okullarından mezun olup hemÅŸire unvanını kazanmış bulunanlar hemÅŸire olarak memuriyete alınırlar. Bu madde mucibince yapılacak tayin ve terfilerde ve maaÅŸların verilmesinde 3656 sayılı Kanun esasları cari olur. Madde 7 – İlkokulu bitirmiÅŸ ve 18 yaşını tamamlamış olan kadınlar hemÅŸire.yardımcısı olabilirler. İlk tahsilden sonra hastanelerde altı aylık nazari kurs gördükten sonra en az bir senelik ameli ve nazari bilgi edinmek için staj görenler ehliyetlerini bir jüri huzurunda ispat ettikleri takdirde hemÅŸire yardımcısı olurlar. Bu madde mucibince hemÅŸire yardımcısı olanlara 3656 sayılı kanun hükümleri tatbik olunur. Madde 8 – Uzman hemÅŸirelerin (ÖÄŸretmen, okul idarecisi, baÅŸhemÅŸire, klinik, ameliyathane, dispanser, laboratuvar hemÅŸireleriyle ziyaretçi hemÅŸireler, diyet hemÅŸireleri,sosyal hizmet hemÅŸireleri ve saire) nasıl yetiÅŸtirilecekleri SaÄŸlık ve Sosyal Yardım Vekaletince hazırlanacak bir yönetmelikte gösterilir. Madde 9 – Lise veya hemÅŸire okulu mezunu olup da Türkiye'nin veya yabancı bir memleketin yüksek hemÅŸirelik okullarında tahsillerini tamamlıyanlar kabiliyetlerine göre, hemÅŸire okulu öÄŸretmeni, baÅŸhemÅŸire ve idareci hemÅŸire olurlar. Bunlar hizmete ilk girdiklerinde hemÅŸire olarak tayin olunurlar. Hastane veya saÄŸlık kurumu baÅŸhemÅŸiresi olabilmek için bir terfi süresince çalışarak ehliyetlerini ispat etmiÅŸ olmaları ÅŸarttır. Hastane baÅŸhemÅŸireliklerine tayinde yüksek hemÅŸire okulu mezunlarının rüçhan hakları vardır. Bu maddeye göre yapılacak tayin ve terfilerde ve maaÅŸların verilmesinde 3656 sayılı kanun esasları cari olur. Madde 10 – Resmi ve özel saÄŸlık kurumlarında çalışan hemÅŸireler haftada bir buçuk gün ve senede bir ay izinlidirler. Nöbetçi olmıyan hemÅŸirelere hastane hizmetlerine halel gelmemek ÅŸartiyle mesai saatleri dışında baÅŸtabip tarafından ayrıca gece izni verilebilir. Madde 11 – 3 üncü madde hükümlerine riayet etmiyen, dördüncü maddede yazılı vazife ve salahiyet hudutlarını tecavüz eden ve 5 inci maddenin ikinci bendi hükmünü yerine getirmeksizin serbest çalışan hemÅŸirelerden seksenyedimilyon lira idarî para cezası alınır.(1) (Ek: 24/4/2003-4854/5 md.) Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezaları o yerin en büyük mülkî amiri tarafından verilir. Verilen idarî para cezalarına dair kararlar ilgililere 11.2.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliÄŸ edilir. Bu cezalara karşı tebliÄŸ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. İtiraz, zaruret görülmeyen hâllerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır . Bu Kanuna göre verilen idarî para cezaları 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Âmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. Madde 12 – Mecburi hizmet mükellefiyetine tabi olarak yetiÅŸtirilecek hemÅŸireler hakkında 2919 sayılı kanun hükümleri tatbik edilir. Madde 13 – 1219 sayılı kanunun 64 üncü maddesiyle 3017 sayılı kanunun 4253 sayılı kanunla deÄŸiÅŸtirilen 61 inci maddesi hükümleri kaldırılmıştır. Madde 14 – 4862 sayılı kanun ile bu kanunun eklerine baÄŸlı kadro cetvellerindeki baÅŸhemÅŸire, hemÅŸire, ziyaretçi baÅŸhemÅŸire,ziyaret&cced il;i hemÅŸire ve ebe kadroları kaldırılmış ve onların yerine bu kanuna baÄŸlı (1) sayılı cetvel eklenmiÅŸtir. Ekli (1) sayılı cetveldeki kadrolar, doÄŸum evleri,nisaiye klinikleri ve saÄŸlık merkezlerine tayin olunacak ebeler hakkında da tatbik olunur. Ekli (2) sayılı cetveldeki kadrolar 1954 mali yılında kullanılamaz. Geçici Madde 1 – (6283 sayılı Kanunun numarasız geçici maddesi olup teselsül için numaralandırılmıştır .) Bu kanunun neÅŸrinden evvel hastabakıcılık yapmakta olanlardan yedinci maddeye göre hemÅŸire yardımcılığına talip olanlar jüri huzurunda ehliyetlerini ispat ettikleri takdirde hemÅŸire yardımcısı olabilirler. Madde 15 – Bu kanun 28 Åžubat 1954 tarihinden itibaren mer'idir. Madde 16 – Bu kanunun hükümlerini icraya Maliye ve Sıhhat ve İçtimai Muavenet Vekilleri memurdur.
|